PREPOSITION OF PLACE NEDİR? İNGİLİZCEDE YER EDATLARININ MANTIĞI, TARİHSEL KÖKENİ VE GÜNLÜK HAYATTAKİ ÖNEMİ
1. Preposition of Place Nedir? Konuya Biraz Yakından Bakalım
Arkadaşlar, İngilizce öğrenirken ilk başlarda oldukça basit görünen ama cümle kurmaya başladıkça insanın karşısına sürekli çıkan konulardan biri de preposition of place, yani yer bildiren edatlardır. Eminim birçoğumuz İngilizce çalışırken “in, on, at” kelimelerini defalarca görmüşüzdür. İlk bakışta bunların Türkçedeki “-de, -da, üzerinde, yanında” gibi ifadelerin karşılığı olduğunu düşünmek gayet doğal. Fakat biraz ilerlediğimizde aynı Türkçe ifadenin farklı durumlarda farklı İngilizce edatlarla karşılanabildiğini fark ediyoruz.
Örneğin, “Odada oturuyorum” derken I am in the room, “Masada bir kitap var” derken There is a book on the table, “Okuldayım” derken ise I am at school diyebiliyoruz. Türkçeye çevirdiğimizde bu ifadeler birbirine yakın görünse de İngilizcede kullanılan edatlar, nesnelerle mekânlar arasındaki ilişkinin nasıl algılandığını gösteriyor.
Preposition of place, bir kişinin, nesnenin veya başka bir varlığın nerede bulunduğunu anlatan edatları ifade eder. Bu edatlar, cümlede yalnızca yer belirtmekle kalmaz; iki varlık arasındaki konumsal ilişkiyi de açıklar.
En sık kullanılan yer edatları şunlardır:
- In: İçinde, içerisinde.
- On: Üzerinde, bir yüzeye temas ederek.
- At: Belirli bir noktada veya konumda.
- Under: Altında.
- Above: Daha yukarısında.
- Below: Daha aşağısında.
- Behind: Arkasında.
- In front of: Önünde.
- Next to: Hemen yanında.
- Between: İki şeyin arasında.
- Among: Bir grubun arasında.
- Opposite: Karşısında.
- Near: Yakınında.
- Inside: İçinde.
- Outside: Dışında.
Bence bu konuyu öğrenmenin en iyi yolu, kelimeleri yalnızca ezberlemek yerine aralarındaki mantıksal farkları anlamaktır. Çünkü İngilizcede doğru edatı seçmek, çoğu zaman kelime bilgisinden çok bağlamı doğru yorumlamakla ilgilidir.
2. In, On ve At Arasındaki Temel Farklar
İngilizce öğrenenlerin en fazla zorlandığı üçlüden başlayalım: in, on ve at. Bu üç kelimeyi birbirinden ayırabilirsek yer edatlarının önemli bir bölümünü anlamış oluruz.
In: Bir alanın veya sınırları olan bir yerin içinde bulunmak
In genellikle bir şeyin kapalı bir alanın, fiziksel sınırın veya belirli bir bölgenin içinde olduğunu anlatır.
Örnekler:
- The keys are in the bag. - Anahtarlar çantanın içinde.
- She is in the kitchen. - O, mutfakta.
- They live in Istanbul. - İstanbul'da yaşıyorlar.
- There is some water in the glass. - Bardağın içinde biraz su var.
Burada önemli bir ayrıntı var: In yalnızca fiziksel olarak kapalı nesneler için kullanılmaz. Şehirler, ülkeler ve belirli bölgeler için de kullanılabilir. İstanbul'da yaşadığımızı anlatırken in Istanbul dememizin nedeni, şehri belirli sınırları olan geniş bir alan olarak düşünmemizdir.
On: Bir yüzey üzerinde bulunmak
On, çoğunlukla bir yüzeyle temas hâlinde olmayı ifade eder.
Örnekler:
- The phone is on the table. - Telefon masanın üzerinde.
- There is a picture on the wall. - Duvarda bir resim var.
- Your jacket is on the chair. - Ceketin sandalyenin üzerinde.
- The book is on the floor. - Kitap yerde.
Ancak burada da küçük bir ayrıntı bulunuyor. Bir resmin duvarda olduğunu söylerken on the wall kullanırız. Resim duvarın içinde değildir; duvarın yüzeyine yerleştirilmiştir.
Elbette dilde istisnalar ve farklı kullanım alışkanlıkları vardır. Önemli olan, on kelimesinin çoğunlukla yüzey ve temas ilişkisini anlattığını kavramaktır.
At: Belirli bir nokta veya konum
At ise çoğu zaman bir yeri ayrıntılı biçimde tanımlamadan, o yeri belirli bir konum veya buluşma noktası olarak ele aldığımızda kullanılır.
Örnekler:
- I am at the bus stop. - Otobüs durağındayım.
- She is at the entrance. - Girişte.
- We are at school. - Okuldayız.
- He is at the door. - Kapıda.
Buradaki ayrım, mekânın nasıl ele alındığıyla ilgilidir. I am in the school dediğimizde okul binasının içinde bulunmayı vurgulayabiliriz. I am at school dediğimizde ise okulda olma durumunu veya okulun bulunduğu konumu öne çıkarabiliriz. Ancak bu ayrım her bağlamda mutlak değildir; İngilizcenin farklı türlerinde ve günlük kullanımlarda anlamlar örtüşebilir.
Benim bu konuda dikkat çekici bulduğum nokta şu: Türkçede çoğu zaman tek bir “-de, -da” ekiyle yetinirken İngilizce, aynı genel konumu farklı açılardan ifade edebilir. Bu yüzden doğrudan çeviri yapmak yerine, cümlenin neyi vurguladığını düşünmek daha yararlıdır.
3. Diğer Yer Edatları ve Aralarındaki İnce Farklar
In, on ve at konuyu anlamak için iyi bir başlangıçtır ama günlük iletişimde başka edatlara da sık sık ihtiyaç duyarız.
Under ve below
Under, bir şeyin başka bir şeyin altında bulunduğunu anlatır.
The cat is under the table. - Kedi masanın altında.
Below ise daha aşağıda bulunan bir konumu ifade eder ve çoğu zaman fiziksel temas gerektirmez.
The temperature is below zero. - Sıcaklık sıfırın altında.
Dolayısıyla under daha çok nesneler arasındaki konumsal ilişkiyi anlatırken below yükseklik, seviye veya ölçüm karşılaştırmalarında da sık kullanılır.
Above ve over
Bu iki edat birbirine benzese de her zaman aynı anlamı taşımaz.
The picture is above the sofa. - Resim kanepenin yukarısında.
The plane is flying over the city. - Uçak şehrin üzerinden uçuyor.
Above genellikle daha yüksek bir konumu anlatır. Over ise bağlama göre bir şeyin üzerinde bulunmayı, üzerinden geçmeyi veya bir alanı kaplamayı ifade edebilir.
Between ve among
Between, çoğunlukla iki kişi veya nesne arasındaki konumu belirtir.
The bank is between the pharmacy and the supermarket. - Banka, eczane ile süpermarketin arasında.
Among ise bir grubun içinde veya üyelerinin arasında bulunmayı anlatır.
She was sitting among her friends. - Arkadaşlarının arasında oturuyordu.
Bununla birlikte between yalnızca iki unsur için kullanılmaz. Birden fazla unsurun ayrı ayrı ele alındığı ilişkilerde de kullanılabilir. Bu nedenle “between sadece iki şey için kullanılır” kuralını istisnasız bir gerçek olarak ezberlemek doğru değildir.
Behind, in front of ve next to
Bu üç ifade özellikle adres tarif ederken oldukça kullanışlıdır.
- The car is behind the house. - Araba evin arkasında.
- The bus stop is in front of the hospital. - Otobüs durağı hastanenin önünde.
- The café is next to the bookstore. - Kafe kitapçının hemen yanında.
Birine yol tarif ederken bu ifadeler sayesinde karmaşık açıklamalar yapmak zorunda kalmayız. Örneğin, “The pharmacy is next to the bank” dediğimizde karşımızdaki kişi iki yer arasındaki ilişkiyi kolayca anlayabilir.
4. Yer Edatlarının Tarihsel Kökeni: Dil Nasıl Bu Noktaya Geldi?
Preposition of place konusunu yalnızca günümüzde kullanılan kurallardan ibaret görmek, dilin nasıl geliştiğini gözden kaçırmamıza neden olur. İngilizcedeki yer edatlarının önemli bir bölümü, Eski İngilizce dönemine ve daha eski Cermen dillerine uzanan tarihsel gelişimlerin ürünüdür.
İngilizce, yaklaşık MS 450'lerden itibaren Britanya'da gelişen Batı Cermen dilleriyle yakından ilişkilidir. Eski İngilizcede bugün kullandığımız bazı edatların tarihsel karşılıkları bulunuyordu. Bununla birlikte kelimelerin yazımları, sesleri ve kullanım alanları yüzyıllar boyunca değişti.
Örneğin in, on ve under gibi kelimelerin kökleri Eski İngilizceye ve daha geniş Cermen dil ailesine kadar izlenebilir. Modern İngilizcede bu kelimeler daha standart bir yazım ve kullanım düzenine kavuşmuş olsa da tarihsel sürekliliklerini korumuştur.
Peki, İngilizcede neden bu kadar çok yer bildiren ifade var?
Bunun yanıtlarından biri, insanların çevrelerini tarif etme ihtiyacıdır. İnsanlar bir nesnenin nerede bulunduğunu, başka bir nesneye göre hangi konumda olduğunu ve bir yere nasıl ulaşılacağını anlatmak zorundadır. Bu ihtiyaç, yalnızca İngilizceye özgü değildir; Türkçe, Almanca, Fransızca ve diğer dillerde de konum ilişkilerini ifade eden yapılar bulunur.
Ancak her dil bu ilişkileri aynı şekilde kodlamaz. Türkçede “masanın altında”, “evin önünde” ve “çantanın içinde” gibi ifadeler kullanırız. İngilizcede de benzer ilişkiler bulunur fakat bunların dil bilgisel düzeni ve bazı kullanım tercihleri farklıdır.
Tarihsel açıdan dikkat çekici olan, bir kelimenin zaman içinde farklı anlamlar kazanabilmesidir. Örneğin bir edatın fiziksel konumdan hareketle daha soyut ilişkileri ifade etmeye başlaması, dillerde sık rastlanan bir gelişmedir. İngilizcede under pressure (baskı altında) veya in trouble (başının belada olması) gibi ifadelerde fiziksel konumdan daha soyut anlamlara geçildiğini görürüz.
1. Preposition of Place Nedir? Konuya Biraz Yakından Bakalım
Arkadaşlar, İngilizce öğrenirken ilk başlarda oldukça basit görünen ama cümle kurmaya başladıkça insanın karşısına sürekli çıkan konulardan biri de preposition of place, yani yer bildiren edatlardır. Eminim birçoğumuz İngilizce çalışırken “in, on, at” kelimelerini defalarca görmüşüzdür. İlk bakışta bunların Türkçedeki “-de, -da, üzerinde, yanında” gibi ifadelerin karşılığı olduğunu düşünmek gayet doğal. Fakat biraz ilerlediğimizde aynı Türkçe ifadenin farklı durumlarda farklı İngilizce edatlarla karşılanabildiğini fark ediyoruz.
Örneğin, “Odada oturuyorum” derken I am in the room, “Masada bir kitap var” derken There is a book on the table, “Okuldayım” derken ise I am at school diyebiliyoruz. Türkçeye çevirdiğimizde bu ifadeler birbirine yakın görünse de İngilizcede kullanılan edatlar, nesnelerle mekânlar arasındaki ilişkinin nasıl algılandığını gösteriyor.
Preposition of place, bir kişinin, nesnenin veya başka bir varlığın nerede bulunduğunu anlatan edatları ifade eder. Bu edatlar, cümlede yalnızca yer belirtmekle kalmaz; iki varlık arasındaki konumsal ilişkiyi de açıklar.
En sık kullanılan yer edatları şunlardır:
- In: İçinde, içerisinde.
- On: Üzerinde, bir yüzeye temas ederek.
- At: Belirli bir noktada veya konumda.
- Under: Altında.
- Above: Daha yukarısında.
- Below: Daha aşağısında.
- Behind: Arkasında.
- In front of: Önünde.
- Next to: Hemen yanında.
- Between: İki şeyin arasında.
- Among: Bir grubun arasında.
- Opposite: Karşısında.
- Near: Yakınında.
- Inside: İçinde.
- Outside: Dışında.
Bence bu konuyu öğrenmenin en iyi yolu, kelimeleri yalnızca ezberlemek yerine aralarındaki mantıksal farkları anlamaktır. Çünkü İngilizcede doğru edatı seçmek, çoğu zaman kelime bilgisinden çok bağlamı doğru yorumlamakla ilgilidir.
2. In, On ve At Arasındaki Temel Farklar
İngilizce öğrenenlerin en fazla zorlandığı üçlüden başlayalım: in, on ve at. Bu üç kelimeyi birbirinden ayırabilirsek yer edatlarının önemli bir bölümünü anlamış oluruz.
In: Bir alanın veya sınırları olan bir yerin içinde bulunmak
In genellikle bir şeyin kapalı bir alanın, fiziksel sınırın veya belirli bir bölgenin içinde olduğunu anlatır.
Örnekler:
- The keys are in the bag. - Anahtarlar çantanın içinde.
- She is in the kitchen. - O, mutfakta.
- They live in Istanbul. - İstanbul'da yaşıyorlar.
- There is some water in the glass. - Bardağın içinde biraz su var.
Burada önemli bir ayrıntı var: In yalnızca fiziksel olarak kapalı nesneler için kullanılmaz. Şehirler, ülkeler ve belirli bölgeler için de kullanılabilir. İstanbul'da yaşadığımızı anlatırken in Istanbul dememizin nedeni, şehri belirli sınırları olan geniş bir alan olarak düşünmemizdir.
On: Bir yüzey üzerinde bulunmak
On, çoğunlukla bir yüzeyle temas hâlinde olmayı ifade eder.
Örnekler:
- The phone is on the table. - Telefon masanın üzerinde.
- There is a picture on the wall. - Duvarda bir resim var.
- Your jacket is on the chair. - Ceketin sandalyenin üzerinde.
- The book is on the floor. - Kitap yerde.
Ancak burada da küçük bir ayrıntı bulunuyor. Bir resmin duvarda olduğunu söylerken on the wall kullanırız. Resim duvarın içinde değildir; duvarın yüzeyine yerleştirilmiştir.
Elbette dilde istisnalar ve farklı kullanım alışkanlıkları vardır. Önemli olan, on kelimesinin çoğunlukla yüzey ve temas ilişkisini anlattığını kavramaktır.
At: Belirli bir nokta veya konum
At ise çoğu zaman bir yeri ayrıntılı biçimde tanımlamadan, o yeri belirli bir konum veya buluşma noktası olarak ele aldığımızda kullanılır.
Örnekler:
- I am at the bus stop. - Otobüs durağındayım.
- She is at the entrance. - Girişte.
- We are at school. - Okuldayız.
- He is at the door. - Kapıda.
Buradaki ayrım, mekânın nasıl ele alındığıyla ilgilidir. I am in the school dediğimizde okul binasının içinde bulunmayı vurgulayabiliriz. I am at school dediğimizde ise okulda olma durumunu veya okulun bulunduğu konumu öne çıkarabiliriz. Ancak bu ayrım her bağlamda mutlak değildir; İngilizcenin farklı türlerinde ve günlük kullanımlarda anlamlar örtüşebilir.
Benim bu konuda dikkat çekici bulduğum nokta şu: Türkçede çoğu zaman tek bir “-de, -da” ekiyle yetinirken İngilizce, aynı genel konumu farklı açılardan ifade edebilir. Bu yüzden doğrudan çeviri yapmak yerine, cümlenin neyi vurguladığını düşünmek daha yararlıdır.
3. Diğer Yer Edatları ve Aralarındaki İnce Farklar
In, on ve at konuyu anlamak için iyi bir başlangıçtır ama günlük iletişimde başka edatlara da sık sık ihtiyaç duyarız.
Under ve below
Under, bir şeyin başka bir şeyin altında bulunduğunu anlatır.
The cat is under the table. - Kedi masanın altında.
Below ise daha aşağıda bulunan bir konumu ifade eder ve çoğu zaman fiziksel temas gerektirmez.
The temperature is below zero. - Sıcaklık sıfırın altında.
Dolayısıyla under daha çok nesneler arasındaki konumsal ilişkiyi anlatırken below yükseklik, seviye veya ölçüm karşılaştırmalarında da sık kullanılır.
Above ve over
Bu iki edat birbirine benzese de her zaman aynı anlamı taşımaz.
The picture is above the sofa. - Resim kanepenin yukarısında.
The plane is flying over the city. - Uçak şehrin üzerinden uçuyor.
Above genellikle daha yüksek bir konumu anlatır. Over ise bağlama göre bir şeyin üzerinde bulunmayı, üzerinden geçmeyi veya bir alanı kaplamayı ifade edebilir.
Between ve among
Between, çoğunlukla iki kişi veya nesne arasındaki konumu belirtir.
The bank is between the pharmacy and the supermarket. - Banka, eczane ile süpermarketin arasında.
Among ise bir grubun içinde veya üyelerinin arasında bulunmayı anlatır.
She was sitting among her friends. - Arkadaşlarının arasında oturuyordu.
Bununla birlikte between yalnızca iki unsur için kullanılmaz. Birden fazla unsurun ayrı ayrı ele alındığı ilişkilerde de kullanılabilir. Bu nedenle “between sadece iki şey için kullanılır” kuralını istisnasız bir gerçek olarak ezberlemek doğru değildir.
Behind, in front of ve next to
Bu üç ifade özellikle adres tarif ederken oldukça kullanışlıdır.
- The car is behind the house. - Araba evin arkasında.
- The bus stop is in front of the hospital. - Otobüs durağı hastanenin önünde.
- The café is next to the bookstore. - Kafe kitapçının hemen yanında.
Birine yol tarif ederken bu ifadeler sayesinde karmaşık açıklamalar yapmak zorunda kalmayız. Örneğin, “The pharmacy is next to the bank” dediğimizde karşımızdaki kişi iki yer arasındaki ilişkiyi kolayca anlayabilir.
4. Yer Edatlarının Tarihsel Kökeni: Dil Nasıl Bu Noktaya Geldi?
Preposition of place konusunu yalnızca günümüzde kullanılan kurallardan ibaret görmek, dilin nasıl geliştiğini gözden kaçırmamıza neden olur. İngilizcedeki yer edatlarının önemli bir bölümü, Eski İngilizce dönemine ve daha eski Cermen dillerine uzanan tarihsel gelişimlerin ürünüdür.
İngilizce, yaklaşık MS 450'lerden itibaren Britanya'da gelişen Batı Cermen dilleriyle yakından ilişkilidir. Eski İngilizcede bugün kullandığımız bazı edatların tarihsel karşılıkları bulunuyordu. Bununla birlikte kelimelerin yazımları, sesleri ve kullanım alanları yüzyıllar boyunca değişti.
Örneğin in, on ve under gibi kelimelerin kökleri Eski İngilizceye ve daha geniş Cermen dil ailesine kadar izlenebilir. Modern İngilizcede bu kelimeler daha standart bir yazım ve kullanım düzenine kavuşmuş olsa da tarihsel sürekliliklerini korumuştur.
Peki, İngilizcede neden bu kadar çok yer bildiren ifade var?
Bunun yanıtlarından biri, insanların çevrelerini tarif etme ihtiyacıdır. İnsanlar bir nesnenin nerede bulunduğunu, başka bir nesneye göre hangi konumda olduğunu ve bir yere nasıl ulaşılacağını anlatmak zorundadır. Bu ihtiyaç, yalnızca İngilizceye özgü değildir; Türkçe, Almanca, Fransızca ve diğer dillerde de konum ilişkilerini ifade eden yapılar bulunur.
Ancak her dil bu ilişkileri aynı şekilde kodlamaz. Türkçede “masanın altında”, “evin önünde” ve “çantanın içinde” gibi ifadeler kullanırız. İngilizcede de benzer ilişkiler bulunur fakat bunların dil bilgisel düzeni ve bazı kullanım tercihleri farklıdır.
Tarihsel açıdan dikkat çekici olan, bir kelimenin zaman içinde farklı anlamlar kazanabilmesidir. Örneğin bir edatın fiziksel konumdan hareketle daha soyut ilişkileri ifade etmeye başlaması, dillerde sık rastlanan bir gelişmedir. İngilizcede under pressure (baskı altında) veya in trouble (başının belada olması) gibi ifadelerde fiziksel konumdan daha soyut anlamlara geçildiğini görürüz.